{"id":3664,"date":"2024-08-07T09:08:37","date_gmt":"2024-08-07T09:08:37","guid":{"rendered":"http:\/\/www.chorwacki.com\/blog\/?p=3664"},"modified":"2025-09-23T16:07:55","modified_gmt":"2025-09-23T16:07:55","slug":"rastoke-magiczna-wioska-mlynow-wodnych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wrdps.chorwacki.com\/index.php\/2024\/08\/07\/rastoke-magiczna-wioska-mlynow-wodnych\/","title":{"rendered":"Rastoke \u2013 magiczna wioska m\u0142yn\u00f3w wodnych"},"content":{"rendered":"

Po\u0142o\u017cona niedaleko Slunja wioska Rastoke nazywana \u201edolin\u0105 m\u0142yn\u00f3w\u201d s\u0142ynie z magicznego krajobrazu kaskad wodnych i wodospad\u00f3w oraz zbudowanych przy nich malowniczych domk\u00f3w i m\u0142yn\u00f3w wodnych. By j\u0105 zobaczy\u0107 wystarczy pojecha\u0107 „star\u0105” drog\u0105 z Karlovaca na po\u0142udnie. Pewnie niejeden raz, w drodze nad chorwackie morze, przeje\u017cd\u017cali\u015bcie t\u0119dy przez charakterystyczny most nie\u015bwiadomi, \u017ce tu\u017c obok znajduje si\u0119 tak urzekaj\u0105ce miejsce.<\/p>\n

Po\u0142o\u017cenie wioski Rastoke<\/strong><\/h3>\n

Wioska znajduje w przy miejscowo\u015bci Slunj i obecnie, pod wzgl\u0119dem administracyjnym stanowi jej cz\u0119\u015b\u0107. Do Rastoke mo\u017cna dotrze\u0107 drog\u0105 z Zagrzebia do Plitwic, zje\u017cd\u017caj\u0105c z autostrady A1 na drog\u0119 krajow\u0105 D1 . Wioska znajduje si\u0119 w odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 50 kilometr\u00f3w od Karlovaca.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Malownicze po\u0142\u0105czenie rzek<\/strong><\/h3>\n

W wiosce Rastoke, rzeczka Slunj\u010dica<\/strong> wpada do rzeki Korana<\/strong>. Slunj\u010dica <\/strong>(nazywana r\u00f3wnie\u017c Slu\u0161nicom) to rzeka pochodzenia krasowego i lewy dop\u0142yw Korany. Ma zaledwie 6,5 kilometr\u00f3w, ale jest uwa\u017cana za per\u0142\u0119 chorwackich teren\u00f3w krasowych. Sw\u00f3j bieg zaczyna w kotlince le\u017c\u0105cej poni\u017cej miejscowo\u015bci Slu\u0161nica.  Ju\u017c w roku 1964 zosta\u0142a obj\u0119ta ochron\u0105 jako obszar chronionego krajobrazu, a gdy p\u00f3\u017aniejsze badania wykaza\u0142y, \u017ce odgrywa wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w zachowaniu r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej,  w\u0142\u0105czono ja do Narodowej Sieci Ekologicznej (Nacionalna ekolo\u0161ka mre\u017ea) oraz zaproponowano by by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 unijnego programu NATURA 2000.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Zabudowania przy nurtach wody<\/strong><\/h3>\n

W wiosce Rastoke, gdzie Slunj\u010dica \u0142\u0105czy si\u0119 z Koran\u0105, z uwagi na du\u017ce r\u00f3\u017cnice w wysoko\u015bci obu rzek, nurt wody stworzy\u0142 wyj\u0105tkowo malownicze krajobrazy z wieloma wysepkami i hucz\u0105cymi spadaj\u0105c\u0105 wod\u0105 wodospadami. Przy wysepkach, kt\u00f3re w przesz\u0142o\u015bci po\u0142\u0105czono mostkami i groblami zacz\u0119to budowa\u0107 m\u0142yny wodne oraz zabudowania mieszkalne. M\u0142yny budowano ju\u017c w XVII wieku, ale  najwi\u0119cej powsta\u0142o ich na prze\u0142omie XIX i XX wieku, kiedy to Rastoke t\u0119tni\u0142o \u017cyciem. Aby w pe\u0142ni wykorzysta\u0107 si\u0142\u0119 wody do poruszania kamieniami m\u0142y\u0144skimi, m\u0142yny budowano bezpo\u015brednio na wodospadach o minimalnej wysoko\u015bci od 4 do 5 metr\u00f3w. W czasach najwi\u0119kszej \u015bwietno\u015bci wioski by\u0142o ich tutaj ponad sto. Do tutejszych m\u0142yn\u00f3w zwo\u017cono z ca\u0142ej okolicy ziarno, kt\u00f3re po zmieleniu na m\u0105k\u0119 transportowano nast\u0119pnie w \u015bwiat.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Si\u0142\u0119 wody wykorzystywano nie tylko do mielenia zb\u00f3\u017c, ale r\u00f3wnie\u017c do prania odzie\u017cy. W czasach kiedy nie by\u0142o jeszcze pralek, stworzono tu niejako ich pierwowz\u00f3r \u2013 tu\u017c przy m\u0142ynach umieszczano drewniane beczki z otworami, do kt\u00f3rych wk\u0142adano rzeczy do wyprania, a si\u0142a wody obraca\u0142a je dop\u00f3ki pranie nie by\u0142o czyste. Wraz z post\u0119pem technologicznym, Rastoke \u2013 jako \u201ezag\u0142\u0119bie\u201d m\u0142yn\u00f3w wodnych zacz\u0119\u0142o podupada\u0107 i z czasem utraci\u0142o swoj\u0105 gospodarcz\u0105 rol\u0119. W wiosce do dnia dzisiejszego zachowa\u0142a si\u0119 jednak cz\u0119\u015b\u0107 dawnych zabudowa\u0144. Niestety wiele z nich uleg\u0142o zniszczeniu, r\u00f3wnie\u017c w czasie ostatniej wojny.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Z uwagi na wyj\u0105tkowe walory przyrodnicze i tradycje historyczne, Rastoke ju\u017c w 1962 roku wpisano na list\u0119 Pa\u0144stwowej Dyrekcji Ochrony Dziedzictwa Kulturowego i Historycznego. W wiosce znajdowa\u0142o si\u0119 jeszcze w\u00f3wczas oko\u0142o dwudziestu m\u0142yn\u00f3w, cztery tkalnie, siedem kosz\u00f3w do prania oraz oko\u0142o trzydziestu dom\u00f3w  i nale\u017c\u0105cych do nich zabudowa\u0144. Obecnie w Rastoke mo\u017cna zobaczy\u0107 \u0142\u0105cznie oko\u0142o dwudziestu budynk\u00f3w \u2013 m\u0142yny wodne, zabudowania mieszkalne i u\u017cytkowe, w kt\u00f3rych teraz znajduj\u0105 si\u0119 pomieszczenia muzealne, restauracyjki, a nawet pokoje do wynaj\u0119cia. Od roku 1969 Rastoke znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w rejestrze zabytk\u00f3w przy Regionalnym Instytucie Ochrony Zabytk\u00f3w w Zagrzebiu, a od 2008 w Rejestrze D\u00f3br Kultury Republiki Chorwacji.<\/p>\n

\"\" \"\"<\/p>\n

Spaceruj\u0105c po malowniczych zau\u0142kach mo\u017cna odpocz\u0105\u0107 w kt\u00f3rej z pi\u0119knie po\u0142o\u017conych restauracyjek, czy zerkn\u0105\u0107 do jednego z sklepik\u00f3w z miejscowymi pami\u0105tkami…<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Malownicze wodospady<\/strong><\/h3>\n

Na uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 rozsiane w okolicy wodospady, kt\u00f3rych \u0142\u0105cznie jest tutaj 23. Najwi\u0119kszy z nich to Buk. Jego nazwa pochodzi od chorwackiego s\u0142owa buka<\/em>, oznaczaj\u0105cego ha\u0142as i jest zwi\u0105zana z ha\u0142asem, jaki tworzy spadaj\u0105ca z wysoko\u015bci woda. Inne wodospady warte wspomnienia to Hrvoje<\/em>, Prvi slap<\/em> czy Vilina Kosa<\/em>. Z niekt\u00f3rymi z nich wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 legendy, jak w\u0142a\u015bnie z wodospadem o nazwie Vilina Kosa<\/em> (w dos\u0142ownym t\u0142umaczeniu \u2018w\u0142osy wr\u00f3\u017cki’), kt\u00f3ry zosta\u0142 tak nazwany na cze\u015b\u0107 d\u0142ugow\u0142osych wr\u00f3\u017cek, wed\u0142ug dawnych s\u0142owia\u0144skich wierze\u0144 zamieszkuj\u0105cych brzegi rzeki.<\/p>\n

Wodospady tworz\u0105 w Rastoke magiczne kaskady, kt\u00f3re mo\u017cna podziwia\u0107 z licznych punkt\u00f3w widokowych.<\/p>\n

 \"\"<\/h3>\n

\"\"<\/h3>\n

\"\"<\/h3>\n

Muzeum Rastoke<\/strong><\/h3>\n

W jednym ze starych m\u0142yn\u00f3w wodnych umiejscowiono muzeum, w kt\u00f3rym prezentowane s\u0105 informacje dotycz\u0105ce historii wioski i \u017cycia dawnych jej mieszka\u0144c\u00f3w. Znajduj\u0105 si\u0119 w nim r\u00f3wnie\u017c u\u017cywane niegdy\u015b do mielenia zb\u00f3\u017c maszyny, a tak\u017ce sprz\u0119ty i narz\u0119dzia wykorzystywane do produkcji tkanin.<\/p>\n

Zwiedzanie Rastoke<\/strong><\/h3>\n

W okolicy wytyczono kilka szlak\u00f3w turystycznych o r\u00f3\u017cnym stopniu trudno\u015bci, prowadz\u0105cych wzd\u0142u\u017c rzeki Korana oraz jej malowniczych wodospad\u00f3w.<\/p>\n

Ulotk\u0119 z trasami szlak\u00f3w pieszych oraz polecanych do nordic walkingu mo\u017cna znale\u017a\u0107 w lokalnych biurach informacji turystycznej, w lokalnej Wsp\u00f3lnocie Turystycznej Miasta Slunj, albo pobra\u0107 z tej strony internetowej<\/a><\/p>\n

Na tej samej stronie znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c mapka ze szlakami rowerowymi.<\/p>\n

Wydarzenia kulturalne w wiosce Rastoke<\/strong><\/h3>\n

G\u0142\u00f3wne wydarzenia kulturalne odbywaj\u0105 si\u0119 co roku jesieni\u0105. S\u0105 w\u015br\u00f3d nich Festiwal Smak\u00f3w Rastoke \u2013 festyn kulinarny gromadz\u0105cy lokalnych wytw\u00f3rc\u00f3w \u017cywno\u015bci, a tak\u017ce Rastoke Etno Days \u2013 wydarzenie maj\u0105ce na celu promocj\u0119 tradycji i dziedzictwa kulturowego tego rejonu.<\/p>\n

Atrakcje Slunja<\/strong><\/h3>\n

Slunjska twierdza (Slunjska utvrda, Gradina)<\/em><\/strong><\/h4>\n

W po\u0142owie XIII wieku, na kamiennym wzniesieniu nad Sljun\u010dicom wybudowano twierdz\u0119 nazywan\u0105 Gradin\u0105.<\/em> Odgrywa\u0142a ona wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w obronie przed Tatarami, a nast\u0119pnie przed naje\u017ad\u017acami osma\u0144skimi. W centralnej cz\u0119\u015bci twierdzi zbudowanej na planie siedmiok\u0105ta, znajdowa\u0142 si\u0119 pa\u0142ac, otoczony prawdopodobnie pomieszczeniami pomocniczymi. Pod koniec XVI wieku miasto dodatkowo wzmocniono pier\u015bcieniem mur\u00f3w obronnych z wie\u017cami i fos\u0105 obronn\u0105.  Istotn\u0105 rol\u0119 w obronie miasta i twierdzy przed najazdami Osman\u00f3w odegra\u0142 Franjo Frankopan Slunjski, szlachcic z rodu Frankopan\u00f3w, kt\u00f3ry ws\u0142awi\u0142 si\u0119 rol\u0105 przyw\u00f3dcy w czasach najbardziej krwawych wojen. Franja Slunjskiego og\u0142oszono banem chorwackim, a za jego panowania Osmanowie atakowani Slunj a\u017c 13 razy, nigdy jednak nie uda\u0142o si\u0119 im zdoby\u0107 twierdzy. Do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych zachowa\u0142y si\u0119 jedynie ruiny tej twierdzy.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Spichlerz Napoleona (Napoleonov magazin)<\/em><\/strong><\/h4>\n

Du\u017cy kamienny budynek wzniesiony na pocz\u0105tku XIX wieku za czas\u00f3w francuskiej administracji w rejonie Slunj (w latach 1809-1813 Slunj by\u0142 najbardziej na wsch\u00f3d wysuni\u0119tym punktem Cesarstwa Napoleona). Znajduje si\u0119 na zboczu mi\u0119dzy rzek\u0105 Sljun\u010dic\u0105 i wiosk\u0105 Rastoke.  Zosta\u0142 wybudowany jako miejsce do przechowywania zbo\u017ca, ale tak\u017ce broni. Do miejsca tego mo\u017cna dojecha\u0107 samochodem, kt\u00f3rym mo\u017cna zaparkowa\u0107 tu\u017c przy ruinach.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/h3>\n

Ciekawostki<\/strong><\/h3>\n